Je houdt elkaar in leven…

18 Juni
Een paar weken (genoeg weken vormen maanden) verder, inmiddels start ik bijna elke blog op die manier. Het niet hebben van internet heeft 2 kanten, het scheelt me een hele hoop tijd omdat ik niet meer volg op FB wat mensen eten in de avond. Aan de andere kant mis je ook vaak wat informatie en wordt communicatie met de buitenwereld niet makkelijker. Het hebben van het slechtste telefoonnetwerk van de wereld helpt dan ook niet echt.
Het schrijven van m’n blogs en gebeurtenissen mis ik dan ook, en ineens had ik de briljante ingeving dat je een blog ook best kan bijhouden en later kan uploaden dus laat ik dat eens proberen.

Nog altijd in Madina Salam uiteraard en nog steeds aan het werk. Wat in eerste instantie begon als een ideetje van een geitenboerderij en kaasmakerij is uiteraard wederom iets wat omslachtiger geworden dan we eerst hadden bedacht.
Het bouwen en realiseren van plannen kost net zoals in Europa ook geld, de timing van onze plannen valt samen met de verhoging van praktisch alle producten net als overal in de wereld.
Bouwmaterialen zijn hier inmiddels duurder dan in Nederland en dat maakt het niet makkelijker. Het uitblijven van toeristen helpt dan natuurlijk ook niet echt.
We komen er ongetwijfeld wel maar het duurt allemaal wat langer en dat in een land waarin zaken al vrij lang duren.

“hoewel we hier toch al ruim 4 jaar wonen weet je dus eigenlijk nog steeds niks.”

Ondertussen leven we natuurlijk ons leven hier in Gambia, steeds meer Afrikaans met wat luxe. Het is niet enkel de soms spartaanse leefwijze welke we steeds meer over nemen maar ook de denkwijze beginnen we beter en beter te begrijpen. Hierin ben ik mezelf in de afgelopen maanden toch wel vaak tegen gekomen en hoewel we hier toch al ruim 4 jaar wonen weet je dus eigenlijk nog steeds niks. Buiten het feit dat ik nog steeds erg beperkt ben in mijn Wolof en mijn Mandinka waar ik me bijna voor schaam blijken we nog steeds behoorlijk Europeaans te denken en dat is soms erg zonde. Je mist dan toch een hoop.

Even een korte schets van ons leven nu.
We wonen natuurlijk nog steeds in ons heerlijke piepkleine huisje en direct naast ons huisje hebben we een gewone wc en douche, toiletpapier en warm water zijn een luxe welke we ons niet permitteren en ook niet nodig zijn.
De gasfles is al enige tijd leeg dus voor een kopje koffie, soepje of maaltijd moet er toch een vuur gemaakt. Dit is in de regel het eerste wat je doet in de ochtend.
Vervolgens moet je het liefst voor 10 uur gewaterd hebben omdat anders de zon te heet wordt en je dus je planten verbrand.
Water krijgen we via een pomp uit de put, jup we wassen, douchen en drinken zoals zovelen gewoon water uit de put. Momenteel regent het wat meer dus het water wordt lekkerder. Voor lekker drinkwater zijn we aangewezen op een tappunt in het dorp, dit betekent dat je met een jerrycan naar het tappunt loopt en met een volle jerrycan terug. Nou hebben we de luxe van Solar en dus een koelkast.
Solar betekend ook dat de mensen van de omliggende compounds telefoons, powerbanks, laptops etc etc bij je langs brengen om deze op te laden. Wij hebben een handig kastje aan de muur gemaakt buiten de compound waar men kan inpluggen, er zit altijd wel iemand die de spullen in de gaten houdt.

“Vandaag heb ik een pakje thee geruild voor 6 sigaretten, hoe briljant is dat.”

Compounds, als je hier echt woont en meer Afrikaans dan Europees zijn een soort inloophuizen. Op ieder moment van de dag komen mensen aanwaaien of kan jij een andere compound op lopen. Hoe zo’n kleine community Madina Salam ook is, het hoekje waar wij wonen aan de rand van het dorp is dan weer een op zich staande kleine community waar eenieder bij eenieder binnen wandeld. Ze komen bij ons omdat we stroom hebben en wij komen daar omdat zij niks hebben en dus iedere avond rond een vuurtje zitten. Gek hoe dat werkt, zij waarderen onze stroom en koud water en wij waarderen de spartaanse manier van leven.
Het wij gevoel wat we in Europa al lang niet meer kennen is hier een noodzakelijk goed waar je op de 1 of andere manier niet aan ontkomt. Je bent met elkaar en doet dingen met elkaar, je houdt elkaar in leven. Vandaag heb ik een pakje thee geruild voor 6 sigaretten, hoe briljant is dat.
Af en toe worden ook wij terug geworpen op werkelijk helemaal niks hebben, zo gaat het hier. Een onvoorziene uitgave, een transactie die niet goed gaat of geld wat te laat betaald wordt wordt toch hard afgestraft. Zonder geld geen eten zou je denken en dat is ons ook al een aantal keer overkomen. 2 dagen geen eten gebeurd af en toe, gelukkig groeien hier mango’s, cashew vruchten etc etc en kan je altijd iets vinden maar een maaltijd moet je wel eens overslaan.
En hier is het zo belangrijk dat je het systeem in welke je leeft begrijpt.
Credit is waar dit land op leeft, het is ook 1 van de redenen waarom dit land niet uit haar cirkeltje komt.
Zonder geld kan je nog steeds naar de local shop en laat je het opschrijven, boodschappen op credit. Eens per 2 week of eens per maand betaal je dan. De credit is natuurlijk niet onbeperkt maar rijst, suiker, olie en brood kan je eigenlijk altijd krijgen.
Hoe kan de shop eigenaar dan overleven als een groot gedeelte op credit koopt.
De lokale shop doet ook dienst als officieuze bank, men parkeert hier zijn geld.
De shopeigenaar mag dit geld gebruiken om inkopen van te doen, wil iemand geld ophalen van de shop dan moet je dit afhankelijk van het bedrag een dag van tevoren aangeven.
In feite gaat het geld de gemeenschap rond zonder dat het echt buiten de gemeenschap komt. Ik heb hier al eens een briefje van D10 gemarkeerd en deze heb ik in een maand tijd zeker 5 keer terug gekregen.
Dus de community houdt elkander in stand maar aan de andere kant komen ze ook niet uit deze cirkel omdat iedereen elkaar geld schuldig is.

Affijn we zaten weer eens in de positie dat de week langer duurde dan het geld en door omstandigheden werd er niet op tijd uitbetaald, je laatste sigaret, kop koffie, stukje brood en dan………
Dan loop je naar een compound naast je en er zal altijd eten zijn, niet enkel de compound naast je maar iedere willekeurige Afrikaanse compound en dan zal er bijna altijd eten voor je zijn. Hoe weinig je hier ook hebt je deelt het en vooral eten.
Er schuiven altijd mensen aan rond de bowl waaruit je gezamenlijk eet, eenieder heeft zijn eigen hoekje en groente en vlees of vis wordt door iemand verdeeld. Soms eet je met 6 man en soms met 12 man afhankelijk van wie er aan komen waaien. Altijd onder het mom “dan hebben we allemaal een beetje minder honger”.
Daarbij met zijn allen eten scheelt ook nog eens enorm in de kosten, mocht je wat geld kunnen missen dan draag je bij een volgende keer als je geen geld kan missen zal een ander bijdragen.
Om je een idee te geven, het minimale aan eten en luxe en dan blijken mijn meisje en ik in staat om een week te “overleven” van D800 dat is omgerekend een kleine €15,- en dan roken we ook nog en hebben we koffie.
Mijn buurman hier is zelf aan het bouwen, een round house van mudblocks. De stroom moest aangelegd en laat ik dat nou net kunnen. Hij heeft gezorgd voor de materialen en ik heb alle stroom aangelegd als betaling zijn daar dan 4 maaltijden, sigaretten en een uitzonderlijke luxe…2 pakken wijn bij het kampvuur.
En mocht ik op onze compound even muscle power tekort komen dan is dat geen probleem.

“Boy….. We have to cut it out… Don’t worry…..”

Een ander bijkomend voordeel is dat Gambianen dingen een stuk sneller herkennen dan ons de geïmporteerde toubabs. Een plekje op m’n teen, een ontsteking zoals we die momenteel wat meer hebben omdat het regenseizoen is. Samson wees me erop en zei brother…. You have a problem. Ik vond natuurlijk dat het wel mee viel en zei ach ik prik het wel door met een naald.
Samson wees me erop dat ik het plekje uitermate goed moest schoonmaken en de cup eruit moest halen….. Geen idee maar ik vond het prima.
Nadat ik mezelf een prima geslaagde operatie had toegebracht moest ik op “inspectie” komen bij Samson.
Hoofdschuddend zei die dat de poging goed was maar dat het geen ontsteking was. De pus die eruit kwam was ook geen pus. De jeuk en druk die op het plekje zat legde die uit was een parasiet welke onder mijn huid eitjes aan het leggen was ….. En veel eitjes mag ik wel zeggen.
Samson ging het voor me oplossen, na het grondig wassen van m’n voet werd deze op tafel gelegd.
Samson stak een jointje tussen zijn lippen en begon met zijn voorbereiding, een grote stekel van een citroenboom werd schoongemaakt en een schoon scheermesje (zo’n oud vlijmscherp ding) werd uitgepakt.
Samson zag de vragende blik in mijn ogen en zei ….. Boy….. We have to cut it out… Don’t worry…..
Bij gebrek aan beter en met het idee dat ik liever geen parasieten in mijn lijf wil die eitjes leggen wist ik mezelf snel te overtuigen dat dit misschien dan wel een goed idee was.
Millimeter voor millimeter begon die met het scheermesje plakjes huid rond het bultje weg te snijden.
Ondanks dat ik dacht dat ik het plekje goed schoon gemaakt had wist die toch nog een stuk of 80 eitjes onder m’n huid weg te schrapen.
Na een klein half uurtje was het plekje zo goed als weg en wees die me op 2 zwarte puntjes in m’n huid. Ik had geluk want ik had 2 parasieten. Niet groter dan 1,5 mm doorsnede en dan wordt dat gevonden bij het licht van een zaklamp.
Samson vertelde dat deze parasiet in de grond leeft en zodra je er langs loopt springt die op je huid en nesteld zich daar om eitjes te leggen. Op het moment dat die de parasiet los sneed voel je dat even en zoals die had voorspeld begint het plekje dan meteen te bloeden.
Deze parasiet is er als je hem niet verwijderd de oorzaak van dat je een olifantsbeen krijgt. Niet geheel onbelangrijk dus om hem te verwijderen. Het wondje werd vervolgens keurig schoongemaakt en afgedekt met een vloeitje. Operatie geslaagd.

“1 mtr2 per persoon en soms heb je pech en ligt er iemand 2 of 3 dagen dood op zaal.”

Maar goed, zittend bij het kampvuur ontmoet je meerdere jongens uit het dorp, meesten iets jonger dan ik maar vol verhalen. 1 van de meest aangrijpende van de laatste tijd is wel het verhaal van Gabe, een jonge man van midden 20 die als zovelen de levensgevaarlijke backway nam richting Europa. Hij kwam na een bizar gevaarlijke tocht niet verder Libië, in feite een tussenstop richting Italië totdat de “Runners” het op een lopen hadden gezet.
Ook dan geld dat men elkaar in leven houdt…. Na het verlopen van zijn visum aldaar begonnen de problemen, provocerend gedrag en etnisch profileren was aan de orde van de dag. Af en aan belandde Gabe in Libië in de gevangenis om de meest bizarre redenen.
De aantal keren dat die doorbracht in de politiecellen waren nog wel te doen totdat die daadwerkelijk naar de gevangenis moest omdat die zich deze keer niet in elkaar liet slaan. 6 maand aaneengesloten in een Libische gevangenis, 1 mtr2 per persoon en soms heb je pech en ligt er iemand 2 of 3 dagen dood op zaal.
Onmenselijke horror, zitten, slapen etc allemaal op hard beton. Zijn benen laten nog steeds de sporen zien van de omstandigheden. En toen werd die door de UN “gered” en op transport gezet terug naar Gambia.
De familie was blij dat die nog in leven was maar van een glorieuze ontvangst is geen sprake, de familie heeft namelijk veel geld bij elkaar verzameld en geleend om Gabe via de backway naar Europa te krijgen. En dus sta je dan alleen. Mislukt om naar Europa te komen en dus de familie teleur gesteld.
Gabe heeft samen met 17 lotgenoten hun schamele bezittingen verkocht en hun geld bij elkaar gelegd om een associatie te starten van jongens die teruggekeerd zijn. Een tuinproject is voor hun nu een manier om wat geld te verdienen en opnieuw te beginnen. Eten doen ze overal waar ze kunnen en ze nemen mee wat ze verbouwd hebben als betaling.

Het zijn verhalen zoals zovele die ik hier hoor waarvan de rillingen je over je rug lopen en toch kunnen dit soort jongens ergens ook nog lachen om hun misère en zeggen ze ach….. Het had erger gekund.
Als ik ze dan uitleg hoe het Nederlandse gevangenis systeem werkt passen ze direct hun backway locatie aan naar Nederland…. Dat is geen gevangenis…. dat is een kans zeggen ze dan. Hartelijk lachend om de verschillen gaat de avond dan de nacht in.

Het gekke is dat het leven hier soms echt moeilijk is, spartaans hard en meedogenloos, soms verschrikkelijk triest en onbegrijpelijk. Soms spelen we met de gedachte om dit weer los te laten en ons kont in het gemak van Europa te zetten, het lijkt daar allemaal zoveel makkelijker.
En dan zie ik weer hoe de Afrikaanse cultuur eigenlijk werkt, hoe je eigenlijk leeft in een wereld zonder geld. Hoe iedereen elkaar op de been houdt en het kleinste dingetje positief benaderd wordt. En dan laten we die gedachte snel weer varen.
Aan de andere kant heb je mannen zoals mijn zaken partner, een succesvolle Gambiaan welke jaren in Zweden heeft gewoond.
Succesvol zijn hier als Gambiaan is misschien nog wel erger als arm zijn.
Als succesvolle Gambiaan heb je min of meer de verplichting om voor je eigen te zorgen…. En families hier zijn zo groot dat je er een klein dorp mee kan vullen.
De aunty’s, uncles en aangetrouwden weten de weg te vinden en schromen niet om je te wijzen op de familieband en de verplichtingen welke jouw loyaliteit en succes met zich meebrengen.
Mijn partner heeft nog geluk omdat de meesten van zijn directe familie het goed gedaan hebben, ik durf wel te zeggen dat hij daarnaast zeker 20 gezinnen moet onderhouden of aan werk moet helpen en ze op die manier moet betalen. Wereldwijd is denk ik bekend dat werken/ zaken doen met familie niet altijd de beste resultaten geven, maar hij ontkomt er niet aan.

” In het begin was iedereen gelijk” iets van deze strekking staat zowel in de bijbel als in de koran

Sinds we nu bijna een jaar vrij afgezonderd leven beginnen we te merken hoeveel vooroordelen je eigenlijk niet aan de kant zet en op hoeveel momenten in het verleden je eigenlijk fout zat met je beslissingen. Niet enkel hier maar ook in Nederland. Eigenlijk na dik 4 jaar in Afrika te wonen begin ik het een klein beetje te begrijpen en krijg ik stukje bij beetje inzicht in hoe het Afrikaanse leven eigenlijk werkt. Hoe eenieder de verplichting heeft om voor zijn of haar directe omgeving zorg te dragen ongeacht wie het is. Het maakt hier in de binnenlanden werkelijk niet uit wie je bent, in wie je geloofd of welke kleur je hebt. ” In het begin was iedereen gelijk” iets van deze strekking staat zowel in de bijbel als in de koran en de uitvoer hiervan merk ik inmiddels dagelijks. Hoewel we met onze emigratie naar Afrika een kleine 50 jaar terug gegaan zijn in de tijd begin ik door te krijgen dat ik meer van hun kan leren dan dat zij van mij kunnen leren. Simpelweg omdat dit land nog lang niet zover is om mensen in grotere getale succesvol te laten zijn…. En eerlijk gezegd vraag ik mij af of dat een goede ontwikkeling is, in Nederland was ik best succesvol als ik kijk naar wat ik aan bezittingen had…….Nu heb ik geen bezittingen maar wel een hele hoop nieuwe skills, rust, vrijheid……..
Dus wanneer ben je eigenlijk succesvol, het is een goede vraag welke voor iedereen een ander antwoord heeft.
Succesvol hier is zo relatief……. Als je aan het einde van de dag een maaltijd hebt en niet met een lege maag naar bed hoeft…… Dat is toch al aardig succesvol.

Off grid….

Wat kan het leven raar lopen.
3,5 jaar geleden kochten we een stuk land aan in ons geliefde Gambia met een bepaald doel….
Plannen lopen nooit zoals je wilt en uiteindelijk zijn we 3,5 jaar verder. Ons land ligt er gewoon te liggen en een hoop omstandigheden hebben ervoor gezorgd dat we terecht kwamen in Mariama kunda.

“De avonden zijn hier tot nu toe eigenlijk altijd een kadootje aan het einde van een dag.”

Het is hier nu 20:00 en we zitten in het donker, de stilte hier is ongekend…. als we dachten dat we stilte kenden dan kom ik daarop terug. De vogels zijn stil en ergens ver in de verte hoor ik nog kinderstemmen en een aantal blaffende honden. De krekels tsjirpen uit alle macht.
De avond wordt verlicht door wederom een prachtige maan en een sterrenhemel die ik niet eens kan uitleggen.
De avonden zijn hier tot nu toe eigenlijk altijd een kadootje aan het einde van een dag.
De dagen bestaan uit velerlei verschillende dingen waarvan je in de vroege ochtend nog niet weet wat er op je pad komt.

“dus op “slechte” dagen heb je in de avond ook geen water.”

Off grid, back to basic…. water wordt omhoog gepompt via een borehole welke werkt op solar, stroom in onze hut.. een huis kan je het niet noemen komt eveneens via solar tot een uur of 19:00 in de avond. Daarna is er geen stroom meer en dus ook geen pomp. Grote watertanks zorgen ervoor dat je in ieder geval beschikking zou moeten hebben over water ware het niet dat er een aansluiting verkeerd zit waardoor de seperate tank per ongeluk niet een seperate tank is…. dus op “slechte” dagen heb je in de avond ook geen water. Dit lossen we dan weer op door water op te slaan in emmers en flessen zodat je in ieder geval drinkwater hebt, je toilet door kan spoelen en je kan wassen voordat je op bed gaat.

De wereld off grid is anders en toch heerlijk. Het duurt even maar je neemt uiteindelijk de tempo van de natuur aan omdat je niet echt anders kan. Je hebt beperkte tijden dat je kan werken omdat het in de middag gewoonweg te heet is. Je werk verdeel je dus over de ochtend en de avond, op het heetst van de dag rust je of je doet klusjes die je in de schaduw kan doen.
Het heerlijke van hier is dat je daadwerkelijk leeft in een community en toch een hoop dingen samen doet en zelfs moet doen. Mannen en vrouwenklussen zijn verdeeld en de kinderen van alle families rennen door de hele compound en worden opgevoed door iedereen.
Werken en wonen met 2 families, 1 Gambiaanse verpleegkundige en ons als toubabs met ieder zijn eigen hut.

“Ooit toen ik 6 jaar geleden auto’s terug reed vanuit Gambia heb ik hiervoor een creatieve oplossing gezien”

Creatieve oplossingen voor alle daagse problemen waarvoor je normaal even naar de praxis of gamma gaat. Dat is hier wel even anders, de “bewoonde” wereld ligt hier 20 minuten rijden vandaan.
Vandaag moest er naast de dagelijkse werk klussen gewerkt worden aan de watervoorziening, een nieuwe regulator op de pomp en er dan achter komen dat je een leiding hebt die lekt. Dan blijft je pomp dus continu draaien wat niet goed is voor je stroom en voor je pomp.
Ooit toen ik 6 jaar geleden auto’s terug reed vanuit Gambia heb ik hiervoor een creatieve oplossing gezien toen een monteur een lekke benzineleiding maakte.
Men neme lijm, een beetje fijn zand en de filters van een sigaret….. hiervan kan je een fantastische afdichtingspasta maken.
Met de hulp van de 5 jarige Mohammed die dapper de leiding dicht bleef drukken kon ik de gemaakte pasta aanbrengen.
Een oude binnenband van een fiets die we aan stroken hadden gesneden zorgde voor het “verband” en zodoende kon het lek volledig gedicht worden.
Heerlijk om op deze manier “kennis” te hebben.

“Denk gloeilamp….”

Bijen zijn hier belangrijk, ik en bijen…. we hebben niks met elkaar maar hier zal ik toch echt rap bij moeten leren.
Hoe werken bijen en hoe zetten we bijenkasten in elkaar… waar moet je rekening mee houden.
En ook hier mis je dan het gereedschap om het eigenlijk goed te doen.
Bijenwas die dmv stroom op een ijzerdraadje wordt gesmolten om zodoende een begin te maken voor de honingraat.
De was hadden we en de raat met ijzerdraadje hadden we ook…
Maar hoe doe je dan genoeg stroom op het draadje zetten….
Na even logisch nadenken zou de accu van het solarsysteem nog wel eens uitkomst kunnen bieden.
Denk gloeilamp…. dus 2 draden aangesloten.. 1 op de plus en 1 op de min. 2 schroeven moesten dienst doen als contact punten en dan is het toch een kwestie van uitproberen.
De eerste is altijd spannend omdat je ten eerste niet weet of het werkt en eigenlijk heb ik zo en zo geen idee waar ik mee bezig ben.
Wonder boven wonder werkte dit geweldig en konden we in no time alle rekken voorzien van een wasstrook waarop de bijen verder kunnen bouwen. En zodoende vind je uit.

“een leven als dit vergt nogal wat van je lijf”

Hier in Mariama kunda hebben we een belgische buurman die al 10 jaar off grid woont en hier toch echt wel goed in is. Een aparte vent waar we wel een klik mee hebben die soms met dwaze oplossingen komt die wonderlijk goed werken of erg energie besparend zijn. En dan energie besparend voor de mens want geloof me een leven als dit vergt nogal wat van je lijf, dus daar waar je energie kan besparen moet je dat doen.
De gezamelijke auto startte niet en deze moest aangeduwd… met 36 graden op een zandweg is dit geen pretje zelfs niet met 4 man.
De buurman zei dat we geen energie gingen verspillen en door het gebrek aan startkabels en een touw besloten we het anders te doen.
De gemiddelde auto hier is een 4×4 die een reserveband gemonteerd heeft achterop.
De banden zitten redelijk op dezelfde hoogte en dus zette de buurman zijn reserveband tegen mijn reserveband aan, auto in de achteruit en zo duw je dus een auto aan in de ruigheid van Gambia.

“een toevallige ontmoeting met een spitting cobra een zwarte mamba of een pofadder zit je niet direct op te wachten.”

Alles wat je doet duurt hier langer, door het klimaat, gebrek aan gereedschap of materiaal. Je moet werken met wat je voorhanden hebt en je oplossing moet afdoende zijn dus je hebt geen tijd om te klooien en dus neem je meer tijd om logisch na te denken.
Een fout maken bij de watertanks en je verliest in no time 10.000 liter water wat gebruikt wordt voor het land en de mensen die hier leven…. ben je dat water kwijt dan heb je direct een probleem.
Ziekenhuis, dokterspost is hier niet zo snel in de buurt en dus doe je alles een stapje rustiger aan en behoedzamer, wat in europa een verwonding kan zijn kan hier met gemak dodelijk aflopen.
Het bos in en de velden op…. ook dat doe je behoedzaam en je zorgt dat je geluid maakt (of je honden bij je hebt) zodat slangen die hier in het gebied zitten de tijd hebben om weg te komen.
De “ongevaarlijke” slangen zijn niet het probleem maar een toevallige ontmoeting met een spitting cobra een zwarte mamba of een pofadder zit je niet direct op te wachten.
En zo zijn er honderden zaken die je eigenlijk altijd voor lief nam en waarbij je nu bij iedere stap toch wel eerst moet nadenken.

“Ongemakken accepteer ik sneller en ik leg me er sneller bij neer.”

Maar je krijgt er een nieuwe wereld voor terug, mn biologische klok werkt weer prima en ik ben sinds ik mij herinner nog nooit zo rustig geweest. In mijn gedrag ben ik soms nog redelijk druk hoor maar dat moet ik onmiddelijk bekopen met pijn. Van de week loop ik op mn slippers te maljannen in het bos en stoot direct mn kleine teen tegen een stronkje… dat doet erg pijn en maakte me weer duidelijk waarom je dat niet moet doen.
Maar innerlijk en in mijn hoofd ben ik rustiger dan ooit, ik maak me minder (snel) druk en stress ervaar ik eigenlijk niet.
Ongemakken accepteer ik sneller en ik leg me er sneller bij neer.
De basis in Mariama kunda om hier compleet zelfvoorzienend te kunnen bestaan is er en in principe is dat wat we aan het doen zijn.
De mogelijkheden zijn hier aanwezig, gewassen groeien hier, kippen, varkens en geiten kan je hier met gemak houden. Fruitbomen groeien hier en van de vrucht van de cashewnoot kan je je eigen drank brouwen door simpelweg het sap te laten fermenteren.

“stel dat dit ons laatste station zou moeten zijn”

Het leven gaat me nog mooie dingen brengen daarvan ben ik overtuigd maar stel nou he…..
Stel nou dat ik hier met mijn meisje om wat voor reden zou moeten blijven en Mariama kunda zou ons laatste station moeten zijn…..
De heerlijke geuren van het eten komen inmiddels uit de hut, mn meisje is een maaltijd aan het fabriceren..
Maar…. stel dat dit ons laatste station zou moeten zijn……
We zouden het nog redden ook… daarvan ben ik inmiddels overtuigd. En ja… we zouden er vollop van genieten.

1 goede daad per dag….

Gambia… het land waar je hard werkt, dingen eigenlijk nooit veranderen, armoede allround is en toch iedereen blijft vriendelijk…..

Iedere dag rijdt en loop ik door dit fijne afrikaanse land en na 2 jaar zijn er een aantal personen die het straatbeeld markeren.
Je hebt de vaste chauffeurs altijd op hun plaats en ze weten wanneer ik vertrek. Onderweg naar het werk kom ik langs het kraampje van de oude dame waar ik eerder over schreef.
Bij Turntable heb je de artiest, een man met een psychische achtergrond altijd gekleed in korte broek en hij leeft op het midden van Turntable. Soms tekenend, soms slapend en soms mis ik hem.

Onderweg kom ik meestal Rambo tegen, een rasechte rasta die altijd zijn sexueel getinte souvenirs aan me probeerd te slijten. De salon van “Aunty” Lady B die daar de scepter zwaait en de jonge meiden onder toezicht heeft en het kappersvak leert.
De jongens op de politiepost en de jongens in de straat van de bar….
En allemaal…… allemaal manegen ze.
En de meesten hebben een droom…. de droom bestaat uit europa en ze zijn bereid ver te gaan… deze week zijn er 58 Gambianen omgekomen op zoek naar hun droom, het voor hun beloofde land waar ze bij aankomst niet een betere toekomst gaan vinden.
Via de oceaan op kleine bootjes of dwars door de woestijn met gammele auto’s…. de meesten redden het niet.

Hier in Gambia kom je er dagelijks achter dat je het niet slecht hebt, ons restaurant loopt en we komen rond. Het is hard werken en rijk wordt je niet maar ik kan het me veroorloven om 1 dag in de week vrij te zijn. Daar tegenover werken we 6 dagen minimaal 13 uur per dag en dan red je het best in Gambia.

Ik geloof in Karma, ik geloof in wie goed doet….
Ik geloof dat je iedere dag iets goeds moet doen…. niet groot maar een gebaar, een helpende hand bieden dan ben je in Gambia in het goede land.
Vaak kan ik omdat ik een towntrip taxi (prive taxi die geen andere klanten onderweg oppikt) neem een oudere een lift aanbieden, kinderen die naar school moeten een stuk mee laten rijden of hier of daar een watertje geven aan iemand die het nodig heeft.

Het mooiste voorbeeld van wie goed doet had ik vorige week.
Gezien wij houten meubelen hebben heb ik last van termieten, mieren etc etc etc…. hiervoor komt vaak een mannetje… zoals bij alles heb je een mannetje.
Dit mannetje kwam ooit eens de bar binnen omdat die ten val was gekomen met zijn fiets. Hij had lelijke wonden die verzorging nodig hadden en gelukkig heb ik een meer dan uitgebreide ehbo koffer.
Een flesje water, wonden schoon en verbonden en pijnstillers en hij kon weer op pad, met de afspraak dat die de volgende dag langs zou komen om zijn verband te laten vervangen.
De volgende dag was die er en als “betaling” kwam die ’s avonds gif spuiten en mn meubels behandelen en hij hield woord.

Vorige week melde die zich weer, buiten het terras en of die misschien wat water mocht. Ik vroeg hem hoe het ging….
Niet goed, weinig werk en dus geen geld. Hij had een tijdelijke schuilplaats gevonden en sliep onder de luifel bij mijn buren. Koud, moe en hongerig gezien die al 1,5 dag niet gegeten had.
Soms leven mensen in omstandigheden die velen zich niet kunnen voorstellen.
Ik weet uit ervaring in het goede Nederland hoe dat is……. ik weet hoe het is om dakloos te zijn en geen eten te hebben…… been there done that…

Hij heeft zijn flesje water uiteraard gekregen en ik heb mn keuken aan het werk gezet, ons personeel krijgt iedere dag een maaltijd. Dit bereiden ze zelf met ingredienten die aanwezig zijn en soms vullen we hier en daar wat aan. Ik heb ze het verhaal uitgelegd en zonder enige aarzeling snapte mn meiden mijn verhaal en werd er extra gekookt.
Het terras zat bijna vol en er werd een tafel gedekt, keurig zoals voor iedere gast.
Ik heb mn insecten bestrijdingsmannetje wakker gemaakt en hem mee gevraagd.
Charles had zijn tafel en het beeld wat zich ontvouwde voor mijn ogen was hartverwarmend, vertederend en aan de andere kant hard.

Hij werd met alle egarts ontvangen als een gast, zijn voorkomen en zijn kloffie verraade aan eenieder dat dit geen “normale” gast was.
Nee inderdaad…. het was een Gambian survivor…. die even hulp nodig had.
Hij kreeg zijn flesje water geserveerd alsof het de duurste wijn was, de band speelde en hij kreeg een glinstering in zijn ogen.
Een servet werd hem op zijn vervuilde broek gelegd en een warme kom water met citroen en een handdoek om zijn handen te kunnen spoelen voor de maaltijd.

Charles diende hem zijn eten op en merkte onmiddelijk op dat de man het zeker niet gewemd is om met mes en vork te eten, het was een heerlijke chicken benachin en dus was Charles zo slim om snel een lepel te regelen.
De man genoot, genoot van het eten, genoot van de aandacht, genoot van het even belangrijk zijn.
En de overige gasten keken en hadden het door……en het werd geaccepteerd door eenieder.
Na het eten nog een kopje koffie en een dankbare glimlach….
Hij stond op van zijn stoel en zou mij letterlijk op zijn knieen danken, dit sta ik niet toe…
Met alles wat je bent verloren, verlies nooit je zelfrespect voor niemand. Ik deed wat ik dacht dat ik moest doen.
De man kon in ieder geval wat beter slapen, een maaltijd en een kopje warme koffie doen wonderen.
Hij vervolgde dankbaar zijn weg, you’re in my prayers. En dat is genoeg.

Een engels echtpaar was te gast en hebben dit gade geslagen. We hebben gepraat, genoten van de muziek en een heerlijke tijd gehad maar aan alles komt een eind en ze moesten na een heerlijke avond terug naar het hotel, uiteraard met Sam.
De rekening werd voldaan…… meer dan…..
En op de rekening stond het volgende.

“Thank you for humanity shown, please allow us to pay his bill. Bless you.”

Pay it forward, 1 goede daad per dag.

Een kwestie van leven en dood….

Gambia er gebeurd altijd wel wat.
Leuk, triest, mooi, lelijk of onverwachts… en dan pas merk je eigenlijk hoe hard het land en de leefomgeving je maakt.

Als ondernemer hier in Gambia heb je veel contacten, contacten met expats, toeristen en andere nederlandse ondernemers.
De 1 doet het beter dan de ander en soms gaan zaken volledig fout.
Iedere ondernemer en zeker in Gambia weet dat je gewoon keihard moet werken voor je centen.

Het is geen publiek geheim dat je als “blanke” ondernemer op vele gebieden benadeeld wordt met name in regelgeving maar dat neem je voor lief.
Het seizoen gaat moeizaam van start, we merken het allemaal en het is een jacht op geld want we zitten simpelweg met onze lasten etc etc..
Onderling help en steun je elkaar en ook ik probeer uiteraard te doen wat ik kan.
Zo hebben mn meisje en ik geld geleend aan een persoon hier in Gambia die er echt doorheen zat.
Eigen schuld? Dom zaken doen? Pech hebben? Verkeerde mensen vertrouwd….. zeg het maar.
Feit is dat het volledig mis ging en dan probeer je toch te helpen..

Het geld zou zsm terug betaald worden maar dat kan je natuurlijk op je slippers aanvoelen he…..
Na talloze telefoontjes, appjes, onaangekondigde bezoekjes moest er toch wat gebeuren en hebben we het zodoende bij de politie ondergebracht…
Het doet wat met je als mensen zich niet aan afspraken houden en niet in contact blijven en in Gambia de politie erbij te moeten halen… dat punt moet je willen vermijden.

Er is contact geweest uiteraard en het klopte dat die mij nog geld schuldig was… het zou betaald zsm….
3 dagen later ontving ik het bericht dat de goede man was overleden….
In eerste instantie baalde ik ervan, ik vind het ook niet netjes om dood te gaan als je mensen nog geld schuldig bent…
Maar al snel kwam het gevoel van medelijden….
Als je dan naar Gambia komt om een bedrijf te runnen en om wat voor reden gaat dat fout…
Je kan niet terug naar Nederland en in Gambia heb je niet eens genoeg om te eten.
Het werd voor hem een kwestie van leven of dood…..

Het werd het laatste, waarschijnlijk verteerd door zorgen, ellende, schuldgevoel…..
Geen huis meer wat je je eigen kan noemen en moeten leven op de goedheid van anderen.
Dan veel maaltijden niet aannemen en je verdriet verdrinken met goedkope lokale sterke drank.
En dan op 1 of ander vies kamertje achteraf….
Alleen, zonder trots, zonder vrienden en met een lege maag je laatste adem uitblazen.
Dan krijg ik medelijden… niemand verdiend het om op zo’n manier te sterven…
En doodgaan dat moet je alleen doen…. maar niet in eenzaamheid.
Was het mn vriend….. nee dat kan ik niet zeggen, had ik een hekel aan hem…
Nee dat zeer zeker niet.

En dan is Gambia een hard land om in te leven.

Betreffende avond rijden we vanaf de bar naar huis. Het verhaal nog eens laten passeren en onderweg nog even sigaretjesen een broodje halen.
We parkeren de taxi en Niels stapt uit.
Terwijl we aan het kletsen zijn komt er een man op ons af en verteld dat we heel voorzichtig achteruit moeten rijden als we weg rijden… er ligt een vrouw naast de auto te slapen.

Naast de auto was een understatement en niemand van ons had haar nog gezien. Maar er lag daadwerkelijk een vrouw van dik in de 50 te slapen op een stuk karton. Een jute aardappelzak als kussen en verschillende vodden om en over haar heen om het wat warmer te hebben in de nacht.
Het voorwiel van onze taxi stond nog geen 5 cm van haar hoofd af, waren wij net anders aan komen rijden of hadden we schuin achteruit gestoken wat in eerste instantie de bedoeling was…….
Dan waren we onherroepelijk over haar hoofd heen gereden….
Zo snel kan het hier allemaal gebeurd zijn….
En niemand die de vrouw wakker maakt of haar maant om ergens anders te gaan liggen dan langs de kant van de weg.
Het is aan de andere kant logisch dat ze er ligt…. ze heeft een stalletje, haar inkomsten en die laat ze niet alleen….
Die laat ze nooit alleen…

Haar stalletje is alles wat ze heeft, overdag maakt ze hopelijk een paar dalassi en ’s avonds heeft ze niks om naar toe te gaan behalve haar stalletje. Ze overleefd omdat ze moet…. maar ondanks dat is het een moedige oudere vrouw, niet eenzaam op straat, het hele land is haar huis en daar waar ze slaapt haar bed. Soms honger en soms geluk maar ze zal nooit blijk geven van ongelukkigheid.

Vandaag kwam ik er weer langs en trots is ze steeds bezig met haar kleine stalletje in het grootste huis ter wereld namelijk de straat… omringd door mensen die met haar praten, groeten en lachen terwijl de situatie die ik beschrijf om te janken is…
Het is een kwestie van leven of dood…..
Leven en overleven…..
Eten of gegeten worden…….
En toch heeft deze vrouw een twinkeling in haar ogen…. en toch is ze niet diep ongelukkig….
Als ik me afvraag waarom niet is het antwoord even triest als simpel…
Ik heb nog een dag gekregen…..

Foto is een stockphoto ter illustratie niet de dame in kwestie.